Nieuw wetsvoorstel zet ASML opnieuw in de vuurlinie
Het aandeel ASML opende dinsdag 7 april ruim 4 procent lager op de Amsterdamse beurs. De aanleiding: een groep Amerikaanse congresleden introduceerde vorige week de Multilateral Alignment of Technology Controls on Hardware Act, beter bekend als de MATCH Act. Het wetsvoorstel wil de export van chipapparatuur naar China verder aan banden leggen, en raakt daarmee direct het hart van ASMLs internationale business.
De timing is pijnlijk. ASML kampt al met teruglopende verkopen aan Chinese klanten na eerdere exportbeperkingen, en dit voorstel dreigt de druk verder op te voeren. Voor beleggers die in het eerste kwartaal al een moeilijke periode doormaakten met technologieaandelen, voegt dit een nieuwe laag van onzekerheid toe.
Wat houdt de MATCH Act precies in?
De MATCH Act richt zich op een probleem dat Washington al langer frustreert: bondgenoten van de VS hebben de Amerikaanse exportbeperkingen op chipapparatuur niet volledig overgenomen. Het wetsvoorstel, geleid door de Republikeinse afgevaardigde Michael Baumgartner, wil die kloof dichten door ook minder geavanceerde technologie onder de restricties te brengen.
Concreet gaat het om ASMLs deep ultraviolet (DUV) lithografiemachines. Anders dan de extreme ultraviolet (EUV) machines, die nooit naar China zijn geexporteerd vanwege hun vermogen om de allerkleinste chips te produceren, worden DUV-machines wel breed ingezet. Ze zijn essentieel voor de productie van geheugen- en andere minder geavanceerde chips die in alles zitten, van laptops tot smartphones.
Tot nu toe konden Chinese chipfabrikanten als SMIC en Hua Hong deze DUV-machines gewoon aanschaffen. Als de MATCH Act wet wordt, verandert dat. Alle DUV-lithografiemachines zouden dan onder een exportverbod naar China vallen.
De financiele impact: 5 tot 15 procent van de omzet in gevaar
De cijfers schetsen een helder beeld van wat er op het spel staat. In januari gaf ASML aan te verwachten dat China in 2026 goed zou zijn voor ongeveer 20 procent van de totale omzet, een daling ten opzichte van 33 procent in 2025. Die prognose was al gemaakt voor dit nieuwe wetsvoorstel er lag.
Analisten schatten dat de DUV-machines die onder de nieuwe restricties zouden vallen goed zijn voor 10 tot 15 procent van ASMLs totale verkopen. Binnen dat segment komt circa de helft uit China. Dat betekent een potentiele omzetdaling van zo'n 5 procent, aldus Ben Barringer van Quilter Cheviot. Geen ramp op het eerste gezicht, maar wel een aanzienlijke klap voor een bedrijf dat al geconfronteerd wordt met dalende Chinese orders.
Stephane Houri van ODDO BHF wijst op een paradoxaal bijeffect: op korte termijn zouden Chinese klanten juist meer machines kunnen bestellen om nog voor de restricties in gaan voorraden aan te leggen, wat de kwartaalcijfers tijdelijk kan opkrikken. Maar op middellange termijn zou de impact negatief zijn.
Geen alternatief voor ASML: monopolie als tweesnijdend zwaard
ASML bevindt zich in een unieke marktpositie. Voor EUV-lithografie is er simpelweg geen concurrent, nergens ter wereld. Ook voor geavanceerde DUV-machines zijn de alternatieven uiterst beperkt. China beschikt niet over eigen lithografie-apparatuur van vergelijkbaar niveau, ondanks jarenlange pogingen om een binnenlandse chipindustrie op te bouwen.
Die dominante positie is zowel een kracht als een kwetsbaarheid. Het maakt ASML onmisbaar voor de wereldwijde chipproductie, maar ook tot een politiek instrument. Elke keer dat Washington de chipoorlog met China opvoert, staat ASML in het centrum van het strijdtoneel. Het bedrijf heeft daar zelf weinig invloed op, maar draagt wel de financiele consequenties.
De ironie is dat eerdere exportbeperkingen de Chinese chipindustrie juist hebben aangespoord om versneld eigen alternatieven te ontwikkelen. Meerdere Chinese chipbedrijven rapporteerden vorig jaar recordomzetten. De vraag is of verdere beperkingen dat proces vertragen of juist versnellen.
Bredere gevolgen voor de Europese chipsector
De onrust rond ASML straalt uit naar de bredere Europese halfgeleidersector. Op de AEX staan ook Besi en ASMI regelmatig onder druk wanneer er nieuws is over chipexportbeperkingen. De sector, die in het eerste kwartaal al zwaar geraakt werd door de combinatie van geopolitieke spanningen en de bredere techmalaraise, kan er weinig onzekerheid bij hebben.
Tegelijkertijd benadrukt het nieuws de strategische waarde van de Europese chipketen. De Europese Commissie investeert via de European Chips Act miljarden om de eigen halfgeleiderproductie te versterken. Dat proces krijgt extra urgentie nu duidelijk wordt hoe kwetsbaar Europese bedrijven zijn voor Amerikaans exportbeleid waarop ze zelf nauwelijks invloed uitoefenen.
Voor de Nederlandse economie, waar ASML een van de grootste beursgenoteerde bedrijven is en een belangrijke werkgever, reiken de gevolgen verder dan alleen de aandelenkoers. De vraag hoe Nederland zich positioneert in het chipconflict tussen de VS en China wordt steeds nijpender.
Hoe moeten beleggers hiermee omgaan?
Belangrijk is om de MATCH Act in perspectief te plaatsen. Het wetsvoorstel bevindt zich nog in een vroeg stadium en moet het volledige wetgevingsproces doorlopen voordat het daadwerkelijk van kracht wordt. Zowel Barringer als Houri benadrukken dat de uitkomst onzeker is. Het is nog onduidelijk of alle DUV-machines getroffen worden of alleen specifieke modellen.
Dat neemt niet weg dat het voorstel een geopolitieke overhang creeert boven het aandeel. Beleggers die ASML in portefeuille hebben, moeten rekening houden met aanhoudende volatiliteit zolang de wetgeving in behandeling is. Elke stap in het proces, van commissiebehandeling tot stemming, kan voor koersuitslagen zorgen.
De situatie bij ASML illustreert een breder punt: in de huidige markt is geopolitiek minstens zo bepalend voor technologieaandelen als kwartaalcijfers of productinnovatie. Een systematische benadering, waarbij technische signalen worden gewogen naast fundamentele en geopolitieke context, helpt om door die ruis heen te navigeren. Wie uitsluitend op basis van koersgrafieken belegt, mist de helft van het verhaal. Wie alleen op nieuws reageert, mist de andere helft.