De cijfers die iedereen had willen vieren
ASML rapporteerde woensdagavond 15 april, na sluiting van de Europese handel, een omzet van 8,8 miljard euro en een nettowinst van 2,8 miljard euro over het eerste kwartaal. Beide getallen overtroffen de consensus, die rond 8,5 miljard voor de omzet lag. De brutomarge kwam uit op 52,7 procent, het hoogste niveau in vier kwartalen.
Nog belangrijker was de outlook. ASML verhoogde de omzetverwachting voor het volledige jaar 2026 naar een bandbreedte van 36 tot 40 miljard euro, met een brutomarge tussen 51 en 53 procent. Dat is een verbetering ten opzichte van de eerdere range van 34 tot 39 miljard — en een signaal dat de AI-gedreven chipinvesteringen van klanten als TSMC, Samsung en Intel structureel sterker zijn dan in het najaar van 2025 werd aangenomen.
Op papier is dit precies het rapport waar beleggers maanden naar uitkeken. En toch was de reactie donderdag hard: ASML sloot 6,1 procent lager op de Amsterdamse beurs, goed voor ruim 40 miljard euro aan verdampte marktkapitalisatie.
Waarom sterke cijfers niet genoeg waren
De verklaring ligt niet in Q1, maar in het tweede kwartaal. De guidance voor Q2 kwam onder de consensusverwachting uit. Waar analisten mikten op een omzet rond 10 miljard euro, spreekt ASML nu over een bandbreedte van 9,5 tot 9,8 miljard. Een verschil dat op indexniveau klein lijkt, maar in een aandeel dat perfectie had ingeprijsd, weegt zwaar.
Daar bovenop kwamen de commentaren tijdens de pre-recorded earnings call. De nadruk lag op aangescherpte exportbeperkingen richting China, een groeiende onzekerheid over de timing van High-NA EUV-orders en een voorzichtiger toon over het verloop van 2027. Het management vermeed concrete uitspraken over volgend jaar — opvallend voor een bedrijf dat doorgaans meerjarige zekerheid communiceert.
De boodschap die de markt eruit destilleerde: het bovenkantje van wat ASML op dit moment kan leveren, is bereikt. Voor beleggers die het aandeel op 37 keer de verwachte winst kochten, is die boodschap zelden comfortabel.
De China-cijfers die het sentiment kantelden
Het meest opvallende datapunt in het rapport was niet de winst, maar de geografische mix. Het aandeel systeemverkopen naar China zakte in Q1 naar 19 procent. In het vierde kwartaal van 2025 was dat nog 36 procent. Een halvering van de relatieve omvang in drie maanden tijd.
De oorzaak is geen vraaguitval, maar regelgeving. De aangescherpte Amerikaanse en Nederlandse exportcontroles op geavanceerde lithografie-apparatuur — begin 2026 strikt toegepast — beperken wat ASML aan Chinese klanten mag leveren. Het effect is direct zichtbaar in de cijfers, nog voor enig vergeldingsmaatregel vanuit Peking is aangekondigd.
Strategisch is de verschuiving niet per se negatief: de Amerikaanse, Taiwanese en Koreaanse klanten vullen het gat op en het orderboek blijft groeien. Maar op korte termijn voelt de markt vooral het verlies aan diversificatie, en een toenemende afhankelijkheid van een klein aantal grote afnemers als TSMC en Samsung.
De waarderingsgap versmalt tot een decade low
Voor het eerst sinds 2014 noteert ASML nog maar 17 procent hoger dan Applied Materials op basis van verwachte winst per aandeel. Historisch schommelde die premie tussen 30 en 50 procent — een erkenning dat ASML als enige speler in EUV-lithografie een structureel voordeel had dat peers niet konden evenaren.
De smallere gap reflecteert twee dingen. Enerzijds kopers van Applied Materials die geloven in bredere etch- en depositie-groei rond geavanceerde chips. Anderzijds twijfel of ASML zijn premie op 37 keer de winst nog kan rechtvaardigen zonder de China-volumes van weleer.
Het betekent niet dat de monopoliepremie verdwijnt. Het betekent wel dat de markt herprijst wat een monopolie waard is in een wereld waarin politiek de marktgrootte voor een deel dicteert.
Wat de analisten nu zeggen
De eerste reacties van analisten op donderdag waren voorzichtig, maar zonder paniek. Berenberg handhaafde het koersdoel van 1.570 euro en de kooprecommandatie, met de kanttekening dat het kortetermijnrisico is toegenomen. Deutsche Bank liet het doel op 1.600 euro staan. Citi bevestigde 1.675 euro, onder voorbehoud dat de volgende kwartaalcijfers het sentiment moeten keren.
Niemand heeft zijn koersdoel substantieel verlaagd. Dat is opmerkelijk: de langetermijn-AI-thesis blijft in het grotere plaatje onaangetast. Maar de toon verschoof van enthousiast naar constructief-afwachtend — een subtiele rotatie die op middellange termijn vaak harder doorwerkt in de koers dan directe ratingwijzigingen.
Voor de komende weken is de vraag welke binaire signalen nog volgen: een exportvergunning die toch verleend wordt, een grotere order van een niet-Chinese klant, of juist een geopolitieke escalatie die de China-verliezen verder verdiept.
Wat betekent dit voor beleggers?
De ASML-reactie is een klassiek voorbeeld van hoe de markt niet reageert op absolute cijfers, maar op de delta tegenover verwachtingen. Een omzet van 8,8 miljard euro is uitzonderlijk — maar irrelevant als de markt 9,0 miljard had ingeprijsd. En een verhoogde jaaroutlook wordt gedegradeerd tot voetnoot wanneer één kwartaal eronder blijft.
Voor de bredere chipthesis blijft het fundament intact: AI-vraag groeit, EUV blijft onvervangbaar. Maar de premie die beleggers betalen voor die zekerheid is niet langer onaantastbaar. Dat is een nuance die in de krantenkoppen van donderdag grotendeels verloren ging.
Voor beleggers die signaalgestuurd werken, is de -6 procent een testmoment. Algoritmes die puur op prijsmomentum handelen, geven hier waarschijnlijk een verkoopsignaal af. Een gelaagde strategie die fundamentele context meeweegt, kan de ruis filteren en gefocust blijven op de onderliggende groeimotor. De keuze tussen die twee bepaalt het verschil tussen reageren en beleggen.