De financiële markten werden deze week opgeschrikt door inflatiecijfers uit de Verenigde Staten die hoger uitvielen dan analisten hadden voorzien. Waar beleggers hoopten op een bevestiging van de dalende trend, bleek de werkelijkheid weerbarstiger. Het directe gevolg: de verwachtingen rondom renteverlagingen door de Federal Reserve werden flink getemperd. Voor de obligatiemarkt heeft dit verstrekkende gevolgen.
Wat zijn obligaties precies?
Obligaties zijn in essentie verhandelbare leningen die worden uitgegeven door overheden of grote ondernemingen om kapitaal op te halen. Wanneer je als belegger een obligatie koopt, leen je feitelijk geld uit aan de uitgevende partij. In ruil daarvoor ontvang je periodiek rente – de zogeheten coupon – als vergoeding voor het beschikbaar stellen van je kapitaal.
Iedere obligatie kent een vooraf vastgestelde looptijd, doorgaans variërend van één tot dertig jaar. Aan het einde van deze periode wordt de hoofdsom volledig terugbetaald. De hoogte van de coupon wordt bepaald bij uitgifte en hangt samen met de kredietwaardigheid van de uitgever en de marktrente op dat moment.
Het omgekeerde verband tussen rente en obligatiekoersen
Een van de belangrijkste principes in de obligatiewereld is het inverse verband tussen de marktrente en obligatiekoersen. Wanneer de rente stijgt, worden bestaande obligaties met een lagere coupon minder aantrekkelijk, waardoor hun marktwaarde daalt. Omgekeerd geldt dat bij een dalende rente bestaande obligaties juist waardevoller worden, omdat hun relatief hogere coupon aantrekkelijker is dan nieuw uitgegeven obligaties.
Dit mechanisme verklaart waarom de obligatiemarkt sinds het uitbreken van de pandemie flink onder druk staat. De rente is in korte tijd fors gestegen naar het hoogste niveau in jaren, wat heeft geleid tot aanzienlijke koersdalingen bij vrijwel alle soorten obligaties.
Risico's waar je rekening mee moet houden
Net als bij iedere belegging draagt ook het investeren in obligaties risico's met zich mee. Het belangrijkste risico is het kredietrisico: de kans dat de uitgevende instantie niet aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. Bij staatsobligaties van stabiele economieën is dit risico doorgaans beperkt, maar bij bedrijfsobligaties of obligaties van opkomende landen kan dit risico aanzienlijk zijn.
Daarnaast speelt het renterisico een prominente rol. Zoals hierboven beschreven, kunnen rentestijgingen de waarde van bestaande obligaties flink drukken. Hoe langer de looptijd van een obligatie, hoe gevoeliger deze is voor rentebewegingen. Dit maakt langlopende obligaties in het huidige klimaat extra risicovol – maar tegelijkertijd ook extra interessant wanneer de rente keert.
Een sprekend voorbeeld: de Oostenrijkse eeuwigdurende obligatie
Om de impact van rentebewegingen op obligatiekoersen tastbaar te maken, is de 100-jarige Oostenrijkse staatsobligatie een veelzeggend voorbeeld. Tijdens de coronapandemie, toen de rente historisch laag was, noteerde deze obligatie rond de 200 euro. Door de forse rentestijgingen van de afgelopen jaren is de koers ingestort naar circa 75 euro – een daling van meer dan 60 procent.
Dit illustreert zowel het risico als de potentiële kans. Mocht de rente in de komende jaren weer significant dalen, dan kan de koers van dit soort obligaties een indrukwekkend herstel laten zien. Het is precies dit soort asymmetrische kansen waar langetermijnbeleggers naar zoeken.
Wat verwachten we de komende maanden?
De verwachtingen rondom het rentebeleid van de Federal Reserve blijven een bepalende factor voor de obligatiemarkt. Hoewel er eerder dit jaar nog optimisme was over meerdere renteverlagingen in 2024, hebben de recente inflatiecijfers roet in het eten gegooid. De markt houdt er nu rekening mee dat de eerste verlaging later zal komen dan aanvankelijk gedacht.
Dit betekent niet dat de kansen in de obligatiemarkt verdwenen zijn. Integendeel: juist omdat de verwachtingen zijn getemperd en veel slecht nieuws al in de koersen is verwerkt, kunnen zich interessante instapniveaus voordoen. De sleutel ligt in geduld en het wachten op het juiste moment.
Conclusie: geduld is een schone zaak
De obligatiemarkt bevindt zich in een bijzonder interessante fase. De koersen zijn flink gedaald door de rentestijgingen, wat op langere termijn aantrekkelijke instapniveaus kan bieden. Tegelijkertijd is het verstandig om niet overhaast te handelen. De inflatiecijfers laten zien dat de strijd tegen de prijsstijgingen nog niet gestreden is, en zolang de centrale banken hun beleid niet versoepelen, blijft de onzekerheid aanwezig.
Bij Beurstrends houden we de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten en wachten we geduldig op een gunstig instapmoment. Zodra er concrete signalen zijn dat de rente daadwerkelijk gaat dalen, kunnen de bewegingen op de obligatiemarkt snel en krachtig zijn. Tot die tijd geldt: geduld is een schone zaak.