Iran hield vrijdag de deur op een kier voor diplomatie met de Verenigde Staten, maar plakte er meteen forse voorwaarden aan vast. De heropening van de Straat van Hormuz, de belangrijkste doorvaart voor olie ter wereld, koppelt Teheran aan het einde van alle oorlogen in de regio. De Amerikaans-Iraanse oorlog duurt inmiddels zes maanden en de gesprekken leken vastgelopen. Opvallend genoeg bewoog de olieprijs nauwelijks op het nieuws: Brent bleef rond de 88 dollar, licht lager op de dag.
Iran zet de deur op een kier, met voorwaarden
De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Seyed Abbas Araghchi schreef op X dat 'de diplomatie weer op de rails krijgen niet onmogelijk is'. Maar volgens hem hangt een hervatting van de onderhandelingen met Washington af van het besef van één simpel feit: 'druk werkt niet.' De Verenigde Staten moeten volgens hem 'vertrouwen opbouwen, respectvol spreken, onze rechten erkennen en afspraken nakomen.' De uitspraken kwamen na wat Araghchi 'creatieve gesprekken' met Qatarese functionarissen noemde over een veilige doorvaartroute door de zeestraat.
De voorwaarden zijn stevig. Mohsen Rezaei, secretaris van de Iraanse Hoge Raad voor Nationale Veiligheid, vertelde de Libanese zender Al Manar dat elke afspraak over de zeestraat gepaard moet gaan met een einde aan de oorlogen en militaire operaties in Libanon, Gaza en Syrië. Het conflict in Gaza moet stoppen, Israël moet zich terugtrekken uit Libanon en zijn aanvallen op Syrië staken. De Straat van Hormuz valt volgens Rezaei niet los te zien van het bredere conflict, en de VS moeten eerst 'hun ernst bewijzen' voordat er nieuw vertrouwen kan ontstaan.
Washington kijkt de andere kant op
Een snelle terugkeer naar de onderhandelingstafel lijkt er niet in te zitten. The Wall Street Journal meldde donderdag dat de regering-Trump geen interesse heeft om terug te keren naar het memorandum van overeenstemming dat in juni met Iran werd bereikt. Volgens ingewijden is Trump het juni-raamwerk voorbij en wacht hij liever af of zijn strategie van economische druk op Iran vruchten afwerpt.
Die strategie kreeg deze week een naam. De Verenigde Staten kondigden maandag een campagne aan die ze zelf een 'economische D-Day' noemen, gericht tegen Teheran, met dreigementen aan het adres van landen die zaken blijven doen met de Islamitische Republiek. Het accent verschuift daarmee van militaire actie naar economische druk. Twee partijen die elkaar via de media voorwaarden opleggen, is doorgaans niet het decor van een op handen zijnde doorbraak.
Twee verhalen over dezelfde zeestraat
Rond Hormuz botsen op dit moment twee verhalen. Aan de ene kant plaatste admiraal Brad Cooper, commandant van het Amerikaanse Centcom, donderdagavond een video op X waarin hij de Amerikaanse troepen crediteerde voor het ruimen van de zeemijnen. Volgens Cooper hielpen zijn troepen de afgelopen maanden ongeveer 1.500 koopvaardijschepen en 750 miljoen vaten ruwe olie door de straat. 'Vandaag zijn de internationale scheepvaartroutes open, en het momentum bouwt op', aldus de admiraal.
Aan de andere kant staan de cijfers. De meest recente Kpler-data laten zien dat er dinsdag slechts vijf schepen door Hormuz voeren, ver verwijderd van de ongeveer 130 schepen die de cruciale waterweg dagelijks passeerden voordat de oorlog in februari uitbrak. Iran zelf spreekt van een 'tijdelijke en beperkte' doorgang, waarvan de toekomst afhangt van de afspraken met Washington. Eerder deze week bespraken Oman en Iran nog een voorstel voor een tijdelijke gezamenlijke scheepvaartroute en een missie om de mijnen te ruimen. Wie het momentum bezit, hangt dus vooral af van wie je het vraagt.
En de olieprijs?
Wie op basis van de koppen een wilde uitslag op de oliemarkt verwacht, komt bedrogen uit. Brent noteerde rond de 88 dollar en gaf op de dag zelf licht terrein prijs, net als de Amerikaanse WTI. Eerder deze maand schommelde Brent nog tussen de 94 en ruim 102 dollar, telkens op het ritme van wisselende hoop en vrees rond een akkoord. De prijs van vrijdag is er een van een impasse, niet van een doorbraak en niet van een escalatie.
Dat is opmerkelijk, want de verstoring is reëel. Voor de oorlog passeerde dagelijks ongeveer 20 miljoen vaten olie en olieproducten de zeestraat, en de markt schat het huidige verlies op zo'n 8 miljoen vaten per dag. Toch reageert de prijs gedempt. De markt heeft de aanhoudende patstelling grotendeels ingeprijsd en wacht, net als de rest van de wereld, op harde stappen in plaats van verklaringen.
De feiten op een rij
- Iran (minister Araghchi) noemt een terugkeer naar diplomatie met de VS 'niet onmogelijk', maar stelt voorwaarden
- Heropening van de Straat van Hormuz wordt gekoppeld aan het einde van de oorlogen in Libanon, Gaza en Syrië
- De VS willen niet terug naar het juni-memorandum en zetten in op economische druk ('economische D-Day', maandag aangekondigd)
- Centcom claimt open vaarroutes en 'momentum': circa 1.500 schepen en 750 miljoen vaten olie de afgelopen maanden begeleid
- Kpler-data: dinsdag voeren slechts 5 schepen door Hormuz, tegen ongeveer 130 per dag voor de oorlog
- Iran spreekt van een 'tijdelijke en beperkte' doorgang; Oman en Iran bespraken een gezamenlijke route en mijnenruiming
- Olieprijs blijft kalm: Brent rond 88 dollar, licht lager op de dag; eerder deze maand nog 94 tot ruim 102 dollar
- Voor de oorlog passeerde circa 20 miljoen vaten per dag de zeestraat; het geschatte verlies is nu zo'n 8 miljoen vaten per dag
De les: bij twee verhalen wint de prijs
Deze zaak is een schoolvoorbeeld van tegenstrijdige koppen. De ene bron zegt dat de vaarroutes open zijn en het momentum opbouwt, de andere telt vijf schepen waar er vroeger 130 voeren. Iran opent de deur en zet hem tegelijk op slot met eisen. Wie zou willen handelen op één van die verklaringen, kiest in feite welk verhaal hij gelooft. En precies dat is de valkuil.
Want onder de verklaringen liggen de feiten die wél te tellen zijn: het aantal schepen, het aantal vaten, en bovenal de olieprijs. Die prijs is de optelsom van alles wat de markt wéét en verwacht, en hij zegt op dit moment iets nuchters: patstelling. Geen paniek over een dichte zeestraat, geen euforie over een doorbraak. Dezelfde gedempte reactie zagen we eerder toen Washington zijn economische campagne tegen Iran aankondigde en toen Brent kort boven de 90 dollar tikte.
Een vast en emotieloos systeem hoeft niet te kiezen welk verhaal klopt. Het voorspelt niet of de diplomatie deze keer wél doorbreekt of dat de olie alsnog uitbreekt. Het volgt per positie wat de koers daadwerkelijk doet en laat het thema zich in de prijsdata bewijzen, in plaats van vooruit te lopen op een verklaring. Zo scheidt het systeem het nieuws van het signaal, net als eerder beschreven in markttiming versus positietiming.
Bij twee tegenstrijdige verhalen over dezelfde zeestraat is de olieprijs de scheidsrechter. Die zegt nu: patstelling. Het verhaal verhandel je niet, de prijsdata eronder wel.
Dit artikel is bedoeld ter educatie en informatie en vormt geen persoonlijk beleggingsadvies. Beleggen brengt risico's met zich mee; in het verleden behaalde rendementen bieden geen garantie voor de toekomst. Genoemde koersen, standen, percentages en uitspraken zijn momentopnames uit openbare bronnen en bewegen gedurende de handelsdag.