De Verenigde Staten openden woensdagochtend een nieuwe golf aanvallen op Iran, uren nadat president Donald Trump had gewaarschuwd dat de militaire acties volgende week verder opgevoerd worden als Teheran niet meewerkt aan vredesgesprekken. Op de oliemarkt liep de prijs op: de Brent-olie, de wereldwijde maatstaf, hield stand boven de 85 dollar per vat terwijl de zorgen over een veilige doorvaart door de Straat van Hormuz aanhielden.
Wat het Amerikaanse Centcom raakte
Het Amerikaanse Central Command (Centcom) meldde op X dat de aanvalsgolf om 6.00 uur 's ochtends Amerikaanse oostkusttijd (ET) begon en om 7.30 uur ET was afgerond. Volgens Centcom werd precisiemunitie ingezet tegen de Iraanse kustverdediging en tegen opslag- en lanceerlocaties voor kruisraketten op het eiland Groot-Tunb. De Tunb-eilanden zijn kleine eilanden in de Perzische Golf, dicht bij de Straat van Hormuz. De aanvallen zijn volgens Centcom bedoeld om de militaire capaciteit verder aan te tasten waarmee Iraanse strijdkrachten de koopvaardij in de Straat van Hormuz hebben aangevallen. Ook dinsdag voerde Centcom al aanvallen uit; Teheran bestookte op zijn beurt meerdere Golfstaten.
Trump: 'volgende week komen de energiecentrales'
In een interview met Fox News op dinsdagavond liet Trump doorschemeren dat het conflict eerder verder escaleert dan de-escaleert, nu een vorige maand overeengekomen broos staakt-het-vuren blijft afbrokkelen. "We gaan ze vanavond heel hard raken", zei hij. "We raken ze morgenavond hard. We raken ze de avond daarna echt hard." Zonder diplomatieke doorbraak volgt volgens hem volgende week de infrastructuur: "Volgende week wordt het echt slecht voor ze, want dan komen de energiecentrales. Dan komen de bruggen. We leggen al hun energiecentrales plat en al hun bruggen, tenzij ze aan tafel komen en onderhandelen."
Eerder deze week dreigde Trump nog met een heffing van 20 procent op alle vracht die door de Straat van Hormuz wordt verscheept, maar die eis liet hij dinsdag varen. In plaats daarvan zouden de Golfstaten in de VS investeren als tegenprestatie. De escalatie volgt op Amerikaanse aanvallen vorige week op tientallen Iraanse doelen, als vergelding voor aanvallen op koopvaardijschepen die de Straat van Hormuz passeerden. Trump verklaarde het bestand tussen Washington en Teheran daarna "voorbij".
Olie en scheepvaart: onzekerheid drijft de prijs
De olieprijs kroop woensdagochtend hoger doordat de zorgen over een veilige doorvaart door de Straat van Hormuz, een cruciale olieroute in het Midden-Oosten, bleven hangen. Voor de scheepvaart is de situatie lastig te navigeren. Jakob Larsen, hoofd veiligheid van de internationale scheepvaartorganisatie BIMCO, zei tegen CNBC dat de aanhoudende koerswisselingen het beeld alleen maar troebeler maken. "Al die berichten die heen en weer gaan en volledig van richting veranderen, vergroten de verwarring en de complexiteit van de hele situatie", zei hij. "Als je een stap terug doet, zie je een omgeving van toegenomen onzekerheid, toegenomen risico's, en daarmee hogere prijzen." Het is een patroon dat de markt dit jaar vaker zag rond de Straat van Hormuz en de olieprijs.
Analisten waarschuwen voor een 'forever war'
Meerdere deskundigen zien voorlopig geen uitweg. Mike Rosenberg, hoogleraar management aan de IESE Business School, zei tegen CNBC dat een akkoord niet dichterbij komt. "De huidige terugkeer naar oorlog maakt duidelijk dat de voorwaarden van het Islamabad-memorandum, dat Trump op 14 juni tekende, op dat moment onrealistisch waren", aldus Rosenberg. Het beste waar de VS volgens hem nu op kan hopen, is een nieuwe versie van het gezamenlijke actieplan dat oud-president Obama jaren geleden opstelde, iets wat voor Trump moeilijk te aanvaarden zal zijn. "De regering-Trump heeft de Iraanse vastberadenheid onderschat en heeft geen makkelijke uitweg", zei hij. Het meest waarschijnlijke einde is volgens hem een permanent bestand dat via Pakistan wordt bemiddeld, zonder nucleaire garanties, en waarschijnlijk niet vóór de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen.
Andreas Böhm, docent internationale betrekkingen aan de Zwitserse Universiteit van St. Gallen, noemde het conflict lastig oplosbaar en waarschuwde dat het kan uitmonden in een jarenlange, slepende oorlog: precies een van de "forever wars" die Trump beloofde te beëindigen. Volgens Böhm is Trump "een oorlog begonnen zonder doel", waardoor moeilijk te voorspellen is wat er nu gebeurt. Hij kan de Straat van Hormuz niet met geweld openen zonder een operatie van een omvang die hij niet aan het Amerikaanse publiek kan verkopen, stelt Böhm, en een bredere oorlog tegen de Iraanse infrastructuur zou vergelding uitlokken op de energie-infrastructuur in de Golf. De enige uitweg is diplomatie, aldus Böhm, maar die is nu "veel moeilijker" geworden. "We kunnen niet terug naar de situatie van vóór deze oorlog."
De les: je handelt de reactie, niet de voorspelling
Geopolitiek is per definitie onvoorspelbaar. Niemand wist een maand geleden zeker dat een broos bestand deze week weer zou omslaan in aanvallen, en niemand weet nu of Trump volgende week echt de centrales raakt of alsnog aan tafel gaat. Wat je wél kunt zien, is de reactie: olie die oploopt, risico dat opnieuw wordt geprijsd, onzekerheid die in de koersen kruipt. Een vast en emotieloos proces probeert de kop van het nieuws niet te raden. Het kijkt naar wat de koers doet, rijdt mee met de trend die ontstaat en stapt uit zodra de regels dat zeggen.
Een oorlog laat zich niet voorspellen. De trend die eruit voortkomt, laat zich wel volgen.
Dat is het verschil tussen markttiming en positietiming: niet gokken op de volgende headline, maar reageren op wat de markt daadwerkelijk doet. En omdat zo'n systeem zowel long als short werkt, hoeft het niet bang te zijn voor de richting. Loopt de olie op door de escalatie, dan rijdt het mee omhoog. Draait het sentiment toch weer, zoals in juli toen het bestand even voorbij leek en de markt herstelde, dan volgt het die kant net zo goed. Het proces heeft geen mening over Iran nodig, alleen een trend om te volgen.
Dit artikel is bedoeld ter educatie en informatie en vormt geen persoonlijk beleggingsadvies. Beleggen brengt risico's met zich mee; in het verleden behaalde rendementen bieden geen garantie voor de toekomst. Genoemde koersen, standen, percentages en uitspraken zijn momentopnames uit openbare bronnen en bewegen gedurende de handelsdag.