Kunstmatige intelligentie begint zichtbaar op de arbeidsmarkt te drukken in de grote ontwikkelde economieën, met effecten die sterk verschillen per sector en per ervaringsniveau. Dat concludeert Goldman Sachs in een onderzoek dat de Amerikaanse zakenbank woensdag publiceerde. Sectoren die het sterkst zijn blootgesteld aan automatisering door AI zien sinds de tweede helft van 2022 een tragere groei van het aantal vacatures, een verband dat volgens Goldman het duidelijkst is in Duitsland, Australië en de Verenigde Staten. Voor beleggers is dat een veelzeggend signaal: AI is niet langer alleen een belofte die in de koersen zit, maar laat inmiddels sporen na in de harde werkgelegenheidscijfers.
Call centers als eerste in de vuurlinie
Werkgelegenheid in de informatie- en communicatiesector, een van de sectoren die het meest is blootgesteld aan AI, is sinds 2022 in vrijwel alle grote ontwikkelde economieën vertraagd. Buiten de Verenigde Staten ligt de werkgelegenheid daar nog wel dicht bij of boven de langjarige trend, aldus Goldman. Kijk je specifieker naar de sterkst blootgestelde beroepen, dan tekent zich een vergelijkbaar maar scherper beeld af: de werkgelegenheid in call centers, softwareuitgeverijen, managementconsultancy en reclamediensten is in de ontwikkelde markten fors onder de historische trend gezakt.
Vooral call centers springen eruit. De werkgelegenheid in die sector ligt inmiddels 39 procent onder de trend in de Verenigde Staten, 33 procent lager in Canada en 27 procent onder trend in Duitsland, blijkt uit het rapport. Volgens Goldman laat dat patroon zien dat de druk van AI op de werkgelegenheid nu al zichtbaar is in precies díe sectoren waar de gereedschappen om werk te automatiseren beschikbaar zijn.
Starters voelen de meeste druk
De effecten zijn het duidelijkst voelbaar voor wie aan het begin van een loopbaan staat. Goldman analyseerde de werkgelegenheidsgroei in ruim 800 beroepen en vond dat de tegenwind van AI het sterkst is onder starters. Daarbovenop zag de bank een kleiner, maar eveneens negatief effect bij beroepen die een hoog risico lopen om door AI te worden vervangen.
Over de brede arbeidsmarkt is het effect voorlopig bescheiden. Een blootstelling van 10 procent aan AI ging in Frankrijk, Canada en de Verenigde Staten samen met een rem van slechts 0,1 procentpunt op de jaarlijkse groei van het personeelsbestand. Maar voor starters liep die rem veel verder op: van ruim 0,2 procentpunt in de Verenigde Staten tot meer dan 0,6 procentpunt in Australië. Onder aan de banenladder telt hetzelfde AI-effect dus enkele keren zwaarder.
AI-adoptie het hoogst in Nederland en drie andere landen
De druk op de arbeidsmarkt komt terwijl AI zich in hoog tempo over de ontwikkelde economieën verspreidt. Goldman combineerde elf enquêtes die de adoptie van AI in verschillende landen meten en kwam uit op adoptiegraden van ongeveer 15 tot 20 procent in de grote ontwikkelde markten. Frankrijk, de Verenigde Staten, Nederland en het Verenigd Koninkrijk lopen voorop, terwijl Italië, Japan en Nieuw-Zeeland tot de achterblijvers behoren. In de grote opkomende markten ligt de adoptie naar schatting tussen 10 en 15 procent.
Toch trekt Goldman een genuanceerde conclusie. De druk van AI op het aannemen van personeel is wereldwijd duidelijk zichtbaar in de cijfers, maar blijft voorlopig beperkt tot een relatief smalle groep sectoren en werknemers. Het is geen brede kaalslag, maar een gericht effect dat zich concentreert waar de techniek het verst is doorgedrongen.
De feiten op een rij
- Sectoren met hoge AI-blootstelling: tragere vacaturegroei sinds de tweede helft van 2022, het sterkst in Duitsland, Australië en de VS
- Call centers onder de langjarige trend: VS 39 procent, Canada 33 procent, Duitsland 27 procent
- Ook softwareuitgeverijen, managementconsultancy en reclamediensten zakten fors onder trend
- Goldman analyseerde ruim 800 beroepen; de AI-tegenwind is het sterkst onder starters
- Brede markt: 10 procent AI-blootstelling geeft 0,1 procentpunt rem op de jaarlijkse banengroei (VS, Canada, Frankrijk)
- Starters: van ruim 0,2 procentpunt (VS) tot meer dan 0,6 procentpunt (Australië)
- AI-adoptie ontwikkelde markten: ongeveer 15 tot 20 procent; koplopers Frankrijk, VS, Nederland en het VK
- Opkomende markten: naar schatting 10 tot 15 procent adoptie
- Goldmans conclusie: het effect is wereldwijd zichtbaar, maar nog beperkt tot een smalle groep sectoren en werknemers
De les: een thema is nog geen signaal
AI is het grootste beursverhaal van dit moment, en het onderzoek van Goldman laat zien dat het geen luchtkasteel is: de techniek verandert de arbeidsmarkt echt. Maar tussen 'een thema klopt' en 'ik kan er vandaag op handelen' zit een wereld van verschil. De impact is nu nog smal, ongelijk verdeeld en verloopt geleidelijk. Wie de krantenkop koopt, koopt de belofte, niet de cijfers eronder.
Datzelfde thema kan bovendien twee kanten op snijden. Eerder dit jaar vaagden AI-agenten juist een deel van de beurswaarde van de softwaresector weg, zoals te lezen was in de SaaS-crash waarbij softwareaandelen 27 procent verloren. En de winst van de AI-rally zit geconcentreerd in een handvol namen, met alle concentratierisico van dien. Een verhaal dat overal opduikt, is nog geen positie die vanzelf geld oplevert.
Een vast en emotieloos systeem hoeft niet te voorspellen hoe snel AI de banenmarkt of de winst van bedrijven omgooit. Het volgt per positie wat de data doet en laat het thema zichzelf bewijzen in de koersen, in plaats van vooruit te lopen op een verhaal dat iedereen al kent. Zo scheidt het systeem het nieuws van het signaal, net als eerder beschreven in markttiming versus positietiming.
Een thema verhandel je niet, de data eronder wel. AI verandert de arbeidsmarkt echt, maar een verhaal dat iedereen kent zit meestal al in de koers. Het systeem volgt de cijfers per positie, niet de krantenkop.
Dit artikel is bedoeld ter educatie en informatie en vormt geen persoonlijk beleggingsadvies. Beleggen brengt risico's met zich mee; in het verleden behaalde rendementen bieden geen garantie voor de toekomst. Genoemde koersen, standen, percentages en uitspraken zijn momentopnames uit openbare bronnen en bewegen gedurende de handelsdag.