De pensioenfondsen ABP en PME staan er beter voor dan een kwartaal eerder. De dekkingsgraad van ABP, het grootste pensioenfonds van Nederland, steeg de afgelopen maanden van 126,9 procent naar 132,2 procent, meldt de NOS. Bij PME, het fonds voor de metaal- en techindustrie, ging de graadmeter van 127,7 procent naar 132,8 procent. De motor achter die verbetering is dezelfde factor die beleggers dit jaar hoofdbrekens bezorgt: de gestegen rente.
Wat de dekkingsgraad zegt
De dekkingsgraad is de verhouding tussen het vermogen van een pensioenfonds en de pensioenen die het in de toekomst moet uitkeren. Een dekkingsgraad van 132,2 procent betekent dat ABP voor elke euro aan toegezegd pensioen ruim 1,32 euro in kas heeft. Volgens de NOS komen beide fondsen daarmee boven de 130 procent uit en hebben ze ruim voldoende geld om de pensioenen te betalen. Daardoor ligt er mogelijk een flinke pensioenverhoging in het verschiet, al noemt de berichtgeving nog geen bedragen.
Waarom helpt een hogere rente? Een pensioenfonds rekent zijn toekomstige uitkeringen terug naar een waarde van vandaag en gebruikt daarvoor de rente. Hoe hoger die rente, hoe lager de waarde van de verplichtingen op papier, en hoe gunstiger de verhouding met het vermogen. Wat voor een obligatiebelegger of een huizenkoper pijnlijk is, werkt voor de balans van een pensioenfonds juist in het voordeel.
De overstap naar het nieuwe stelsel komt dichtbij
De timing is voor deelnemers niet onbelangrijk. ABP en PME stappen over naar het nieuwe pensioenstelsel, en volgens NU.nl wordt het geld op 1 januari verdeeld over de pensioenpotjes van de deelnemers. Hoe hoger de dekkingsgraad op het moment van de overstap, hoe meer geld er te verdelen is, schrijft de NOS. Elk procentpunt dat de fondsen in de laatste maanden winnen, telt dus mee in de startpositie van de deelnemers.
Tegelijk is het nog even volhouden. NU.nl spreekt van economisch onrustige tijden waarin de fondsen hun positie tot 1 januari moeten vasthouden. Een dekkingsgraad is namelijk een momentopname: die beweegt mee met de rente en met de koersen van de beleggingen. Wat in het derde kwartaal is gewonnen, kan in het vierde kwartaal deels weer verdwijnen als de rente daalt of de aandelenmarkten onder druk komen.
De rente steeg om de verkeerde redenen
Opvallend is waarom de rente steeg. "Op de financiële markten was het derde kwartaal opnieuw onrustig. De oorlog in het Midden-Oosten laaide op en de rente steeg fors door de almaar toenemende overheidsschulden in onder andere de Verenigde Staten en Frankrijk", zegt de bestuursvoorzitter van ABP tegen de NOS. Eerder dit jaar hadden ABP, PME en andere pensioenfondsen nog last van de oorlog in de Perzische Golf, maar de stijgende rente lijkt hun sterke financiële positie overeind te houden.
Het is een ongemakkelijke combinatie. Wat goed is voor de pensioenbalans, komt voort uit zorgen over overheidsfinanciën. Over Frankrijk schreven we eerder in ons stuk over de Franse recordschuld. NU.nl noemt de economische situatie daar nu zorgwekkend: Parijs moet bezuinigen, maar met verkiezingen in aantocht lijkt niemand die pijnlijke keuze te willen maken. Ook in de Verenigde Staten liep de lange rente op, zoals beschreven in ons stuk over de Amerikaanse dertigjaarsrente.
Fed houdt de rente gelijk, maar sluit verhoging niet uit
Ook de Federal Reserve speelt mee. De Amerikaanse centrale bank liet woensdag de rente ongemoeid op een bandbreedte van 3,75 tot 4 procent, meldt de NOS. Het besluit viel volgens Yahoo Finance met tien tegen twee stemmen en lag grotendeels in lijn met de verwachtingen. Vorige maand verhoogde de Fed de rente nog voor het eerst in ruim drie jaar, van 3,5 tot 3,75 procent naar 3,75 tot 4 procent. Voorzitter Kevin Warsh sluit niet uit dat de rente binnenkort verder omhoog gaat, omdat de inflatie door de hoge olieprijzen rond de 4 procent blijft schommelen.
Het besluit valt minder dan een week voor de midterms, de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen. President Trump had op een renteverlaging gehoopt en noemde het bestuur van de centrale bank vorige maand nog "erg vijandig". Een commentaar op Yahoo Finance stelt dat een renteverhoging in december nu vrijwel zeker lijkt, al is dat een inschatting en geen besluit. Hoe de markten naar dit Fed-besluit toeleefden, staat in ons stuk van woensdag, en de energieprijzen achter de hoge inflatie kwamen aan bod in ons stuk over de gasprijs.
De feiten op een rij
- De dekkingsgraad van ABP steeg de afgelopen maanden van 126,9 procent naar 132,2 procent, een stijging van 5,3 procentpunt.
- De dekkingsgraad van PME steeg van 127,7 procent naar 132,8 procent, een stijging van 5,1 procentpunt.
- Beide fondsen staan daarmee boven de 130 procent en hebben ruim voldoende geld om de pensioenen uit te keren.
- De verbetering komt vooral door de gestegen rente.
- Op 1 januari wordt het geld verdeeld over de pensioenpotjes van de deelnemers in het nieuwe stelsel.
- De Fed liet de rente woensdag staan op 3,75 tot 4 procent, met tien tegen twee stemmen.
- Fed-voorzitter Kevin Warsh sluit een verdere verhoging niet uit; de inflatie schommelt rond de 4 procent.
- Het rentebesluit viel minder dan een week voor de Amerikaanse midterms.
De les: dezelfde rente, twee kanten
Voor pensioendeelnemers is een hogere dekkingsgraad goed nieuws. Voor beleggers zit er een andere les in: hetzelfde feit kan voor de ene partij een meevaller zijn en voor de andere een tegenvaller. De rente die de balans van ABP en PME versterkt, drukt elders op obligatiekoersen en op de waardering van aandelen. Wie uit één kop een richting voor de hele markt afleidt, ziet maar de helft van het plaatje.
Bovendien is een dekkingsgraad, net als een koers, een momentopname. De Fed laat de deur open voor een verhoging, de inflatie blijft hoog en de overheidsschulden lopen op. Het systeem scheidt daarom de ruis van het signaal: rentebesluiten en kwartaalcijfers zijn context, geen handelsaanwijzing. Een vast en emotieloos systeem volgt per positie wat de koers daadwerkelijk doet, ongeacht welke kant van de rente-medaille die dag in het nieuws staat.
Dezelfde rente die een pensioenfonds sterker maakt, kan een portefeuille zwakker maken. Het systeem kiest geen kant in het verhaal; het volgt per positie de koers.
Dit artikel is bedoeld ter educatie en informatie en vormt geen persoonlijk beleggingsadvies. Beleggen brengt risico's met zich mee; in het verleden behaalde rendementen bieden geen garantie voor de toekomst. Genoemde koersen, standen, percentages en uitspraken zijn momentopnames uit openbare bronnen en bewegen gedurende de handelsdag.